Không ngừng đánh thức giá trị văn hóa
Ngay sau khi Nghị quyết số 80-NQ/TW được ban hành, Quảng Ninh đã cụ thể hóa bằng Chương trình hành động số 12-CTr/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, đồng thời tiếp tục triển khai hiệu quả Nghị quyết số 17-NQ/TU về “Xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững”. Trên nền tảng đó, các địa phương chủ động khai thác lợi thế văn hóa bản địa, phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo tồn di sản, hình thành những sản phẩm văn hóa, du lịch mới, tạo sức bật cho phát triển công nghiệp văn hóa.
Tại phường Hồng Gai, việc ra mắt sản phẩm “Hồng Gai – Hành trình trải nghiệm văn hóa” vào cuối tháng 6 vừa qua tại Quần thể di tích núi Bài Thơ và đền thờ Đức Ông Trần Quốc Nghiễn là một cách làm mới trong khai thác giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa. Phát huy lợi thế sở hữu hệ thống di tích lịch sử, văn hóa phong phú như Đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn, Cung Khải Thánh, đền Bà Chúa, cụm di tích lịch sử núi Bài Thơ, chùa Long Tiên…, địa phương đã kết nối các điểm đến thành một hành trình trải nghiệm mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa.
Không dừng lại ở hoạt động tham quan, sản phẩm được thiết kế với nhiều không gian trải nghiệm văn hóa đặc sắc từ thưởng trà, mua sắm sản phẩm OCOP, làm hương trầm, trải nghiệm mặc Việt phục, thưởng thức các làn điệu dân gian, đồng thời nghe thuyết minh về lịch sử hình thành Đền Đức Ông Trần Quốc Nghiễn…. Qua đó, đưa di sản văn hóa trở nên gần gũi, sống động hơn.
Nhiều sản phẩm du lịch mới của Quảng Ninh cũng đang được phát triển theo hướng lấy văn hóa làm nền tảng để tạo nên sự khác biệt. Tiêu biểu là sản phẩm du lịch thuyền buồm ba vách trên hành trình ven bờ vịnh Hạ Long. Bên cạnh việc chiêm ngưỡng vẻ đẹp của di sản thiên nhiên thế giới, du khách còn được nghe những câu chuyện về lịch sử, văn hóa vùng biển, tìm hiểu về thuyền buồm ba vách – phương tiện mưu sinh gắn bó với nhiều thế hệ ngư dân Quảng Ninh; trải nghiệm ẩm thực làng chài, nghe hát đối và cảm nhận nhịp sống của cư dân vùng vịnh.
Song song với việc xây dựng sản phẩm mới, nhiều lễ hội truyền thống cũng được phục dựng hoặc đổi mới phương thức tổ chức như: Lễ hội Khỏi Kêm (xã Đường Hoa), lễ hội đình – miếu Cái Chiên (xã Cái Chiên), Ngày hội Văn hóa – Thể thao các dân tộc xã Điền Xá, Ngày hội Soóng Cọ (xã Bình Liêu)… đã đánh thức những giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể, tạo không gian để cộng đồng gìn giữ bản sắc, đồng thời trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc thu hút du khách.
Bên cạnh việc khơi dậy các giá trị truyền thống, tỉnh chú trọng tổ chức những chương trình nghệ thuật quy mô lớn, mang đến cho người dân cơ hội tiếp cận và thưởng thức các sản phẩm nghệ thuật chất lượng cao ngay tại địa phương. Các chương trình “Hạ Long Concert 2025”, “Quảng Ninh – Đất mỏ anh hùng”, “Tự hào theo Đảng quang vinh – Quảng Ninh vươn mình cất cánh”… không ngừng khơi dậy niềm tự hào về quê hương, đất nước và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp, xây dựng đời sống tinh thần phong phú, lành mạnh.
Hiện tỉnh đang tập trung nghiên cứu xây dựng các đề án phát triển kinh tế di sản, du lịch đêm, công nghiệp văn hóa và bảo tồn, phát huy giá trị quần thể di sản vịnh Hạ Long – Yên Tử gắn với vịnh Bái Tử Long. Trong nửa đầu năm 2026, toàn tỉnh đã tổ chức 152 sự kiện kích cầu, xúc tiến, quảng bá du lịch cùng nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật, giải trí quy mô quốc gia và quốc tế. Từ đây, văn hóa không chỉ được gìn giữ và phát huy mà từng bước trở thành nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế, nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến và xây dựng thương hiệu Quảng Ninh trong giai đoạn mới.
Tạo sức cạnh tranh của giá trị văn hóa trên môi trường số
Thời gian qua, Quảng Ninh từng bước đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, coi đây là một trong những giải pháp quan trọng để bảo tồn, phát huy và lan tỏa các giá trị văn hóa trong thời đại số. Tỉnh tập trung số hóa di sản, xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa, đồng thời đổi mới phương thức quảng bá, giới thiệu các giá trị văn hóa trên nền tảng số, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận di sản, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân và quảng bá hình ảnh Quảng Ninh đến với du khách trong và ngoài nước.
Một trong những mô hình tiêu biểu là Bảo tàng – Thư viện Quảng Ninh, nơi mạnh dạn ứng dụng công nghệ số trong hoạt động trưng bày và phục vụ khách tham quan. Bên cạnh việc số hóa tư liệu, hiện vật, đơn vị đã xây dựng bảo tàng ảo trên nền tảng 3D, giúp người xem ở bất cứ đâu cũng có thể tham quan trực tuyến với trải nghiệm chân thực, góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng.
Cùng với đó, Tỉnh Đoàn phát động chiến dịch truyền thông số “Tôi yêu Quảng Ninh” nhằm triển khai Đề án tuyên truyền về lịch sử, truyền thống, văn hóa, con người Quảng Ninh trên nền tảng số đến năm 2030 của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy. Thông qua các hoạt động trải nghiệm di sản, sáng tạo nội dung số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quảng bá văn hóa, du lịch, chiến dịch lan tỏa những giá trị nổi bật của Di sản thế giới Yên Tử – Vĩnh Nghiêm – Côn Sơn, Kiếp Bạc cùng hệ thống di sản văn hóa, lịch sử và thiên nhiên của tỉnh. Qua đó, mỗi đoàn viên, thanh niên trở thành một “đại sứ truyền thông số”, góp phần quảng bá hình ảnh Quảng Ninh văn minh, hiện đại và giàu bản sắc.
Tuy nhiên, chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa không chỉ dừng lại ở việc số hóa dữ liệu hay ứng dụng công nghệ trong quảng bá. Trong bài phát biểu tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ ra “bốn khoảng trống” cần sớm được nhận diện và khắc phục, trong đó nhấn mạnh khoảng trống về sức hấp dẫn và năng lực lan tỏa của các giá trị văn hóa tích cực trên môi trường số chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nền tảng và nội dung số.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra không chỉ đối với Quảng Ninh mà với các địa phương trên cả nước trong quá trình phát triển văn hóa thời kỳ mới. Để phấn đấu đến năm 2030, Việt Nam xây dựng được môi trường văn hóa số lành mạnh, trong đó các giá trị văn hóa Việt Nam có vị trí tương xứng, có sức hấp dẫn, sức cạnh tranh và khả năng lan tỏa mạnh mẽ; người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, văn hóa dân tộc, đồng thời có năng lực tiếp nhận có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, góp phần củng cố nền tảng tinh thần của xã hội và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia theo chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Lê Trần- Theo Báo Quảng Ninh
