Làm thế nào để những chủ trương lớn của Đảng trở thành hành động tự nguyện của hàng vạn hộ gia đình? Câu trả lời nằm ở hai chữ: Dân chủ. Tại Quảng Ninh, các cấp, ngành, địa phương đang phát huy, thực hiện nghiêm Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân. Khi người dân được biết, được bàn, được tham gia và giám sát…, nhiều chủ trương, chính sách không còn nằm trên giấy mà đi thẳng vào cuộc sống. Tinh thần “Dân là gốc” đang được cụ thể hóa mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Những “điểm nghẽn” cũng được tháo gỡ, nội lực trong nhân dân được khơi dậy, tạo nên sự đồng thuận và sức mạnh phát triển.
Chuyện từ những công việc vì dân
Tại phường Mông Dương, tinh thần “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” đang hiện diện trong từng hoạt động đời sống. Hệ thống truyền thanh có dây đã phủ khắp 18/18 khu phố của phường giúp thông tin được truyền tải nhanh chóng đến người dân.
Ông Chu Văn Minh, Trưởng Ban Công tác mặt trận khu 7, phường Mông Dương, sớm nay đã có mặt tại nhà văn hóa để thông báo các hoạt động trong tháng. Không có giọng đọc như MC chuyên nghiệp, không được tập huấn truyền thông trước đông người, nhưng bằng sự tâm huyết của mình, ông Minh đã trở thành một người đưa tin thân thuộc của bà con thôn xóm.
Hôm nay, ông thông báo cho nhân dân biết về việc tham gia cuộc họp về tuyến đường điện chiếu sáng ở khu… tất cả đều được truyền tải ngắn gọn, dễ hiểu. Nhờ đó, người dân nhanh chóng nắm thông tin thời gian, địa điểm cụ thể đến tham gia, đóng góp ý kiến và cùng góp sức vào việc thực hiện tuyến đường điện chiếu sáng của khu dân cư.
Ông Chu Văn Minh, Trưởng Ban Công tác mặt trận khu 7, phường Mông Dương chia sẻ: Cán bộ khu chúng tôi đã thành thạo việc thông báo trên loa truyền thanh để truyền tải thông tin đến cho nhân dân nắm và được biết. Lúc thì tôi, có khi thì đồng chí Bí thư Chi bộ, Trưởng khu thông báo. Cán bộ khu chúng tôi luôn thực hiện công khai, minh bạch, phát huy dân chủ để người dân tham gia vào mọi hoạt động. Khi người dân đồng thuận thì việc triển khai các công trình rất thuận lợi.
Thực tiễn tại cơ sở cho thấy, khi người dân được lắng nghe, được trực tiếp tham gia bàn bạc, quyết định những vấn đề liên quan đến đời sống dân sinh thì niềm tin đối với cấp ủy, chính quyền ngày càng được củng cố.
Trong quá trình đó, cấp ủy, cán bộ khu dân cư và các tổ chức đoàn thể đã phát huy tốt vai trò tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong nhân dân để triển khai hiệu quả các phong trào, công trình tại địa phương.
Như với việc lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng trên các tuyến đường dân cư khu 7, phường Mông Dương, nhờ có cán bộ khu dân cư, Ban Công tác mặt trận và các đoàn thể tích cực tuyên truyền, vận động mà đã huy động được tối đa sức dân. Thông qua các cuộc họp dân, chủ trương, kinh phí và tiến độ thực hiện đều được công khai để người dân cùng bàn bạc, theo dõi và giám sát.
Bởi vậy mà toàn bộ kinh phí thực hiện trên 150 triệu đồng đều được huy động từ sự đóng góp tự nguyện của nhân dân, cán bộ, đảng viên, doanh nghiệp và hộ kinh doanh trên địa bàn khu.
Thậm chí, nhiều hộ dân không chỉ đồng thuận đóng góp theo quy định, mà còn tự nguyện ủng hộ thêm để công trình sớm hoàn thành. Theo đó, đến nay, khu 7 đã triển khai lắp đặt hệ thống điện chiếu sáng với tổng chiều dài khoảng 3.000m cùng 5 công tơ điện phục vụ chiếu sáng công cộng.
Ông Phạm Văn Khoản, tổ 9, khu 7, phường Mông Dương, bày tỏ: Cán bộ ở khu 7 vận động, tuyên truyền tận tình, thấu đáo, bà con ai cũng hiểu hết. Tất cả ai cũng đồng tình. Tôi thấy được lợi ích tuyến đường điện chiếu sáng góp phần đảm bảo an toàn cho gia đình và mọi người, vì thế bên cạnh việc đóng góp theo khu phố, tôi còn tự nguyện đóng góp thêm 1 triệu đồng cùng địa phương xây dựng tuyến điện chiếu sáng.
Câu chuyện tại khu 5, phường Mông Dương cũng là một minh chứng cho phương châm “gần dân, sát cơ sở” mà MTTQ và các tổ chức chính trị – xã hội tỉnh Quảng Ninh đang quyết liệt triển khai. Không bàn giấy xa cách, không lý luận khô khan, những mâu thuẫn giữa các hộ gia đình về ranh giới đất đai hay ngõ xóm đều được đưa ra “mổ xẻ” ngay tại hiện trường. Ở đó, ông Lê Xuân Thơ, Trưởng Ban Công tác mặt trận khu phố 5, cũng là người “vác tù và hàng tổng” tận tụy luôn có mặt kịp thời.
Với ông Thơ, bí quyết để “biến lớn thành nhỏ, biến nhỏ thành không” chính là sự chủ động. Thay vì đợi dân đến kiến nghị, ông cùng cán bộ khu dân cư chủ động bám sát địa bàn, gõ cửa từng nhà để nắm bắt tâm tư từ khi sự việc còn chưa kịp âm ỉ. Chính việc tạo ra không gian để người dân được nói, được đối thoại sòng phẳng đã giúp những khúc mắc được tháo gỡ trên tinh thần dân chủ và sự thấu hiểu sâu sắc.
Ông Lê Xuân Thơ, Trưởng Ban Công tác mặt trận khu 5, phường Mông Dương chia sẻ: Với tinh thần khách quan, dân chủ, cán bộ khu phố, Ban Công tác mặt trận cùng các thành viên tổ hòa giải đã trực tiếp lắng nghe ý kiến từ hai phía, phân tích, giải thích trên cơ sở quy định pháp luật gắn với tình làng nghĩa xóm để các bên cùng thấu hiểu, tìm tiếng nói chung.
Để phát huy nội lực từ dân chủ cơ sở, một điều đáng ghi nhận là thời gian qua, Uỷ ban MTTQ phường Mông Dương và Ban Công tác mặt trận các khu phố giám sát và phối hợp tốt việc thực hiện công khai để nhân dân biết các kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, các chương trình, dự án được đầu tư; phương án đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tái định cư liên quan đến dự án; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và phương án điều chỉnh, quy hoạch khu dân cư trên địa bàn phường; những nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức cấp cơ sở; chủ trương, chính sách vay vốn để phát triển sản xuất…
Từ đó, đại diện cử tri hộ gia đình ở các khu dân cư đã tích cực tham gia ý kiến vào nhiều mô hình, dự án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi của địa phương. Qua các ý kiến tham gia của nhân dân, các chủ trương, chính sách ban hành của HĐND, UBND cụ thể hơn, sát với tình hình thực tiễn và được đông đảo nhân dân đồng tình ủng hộ.
Từ những việc làm cụ thể, thiết thực, MTTQ các cấp và các đoàn thể tại Quảng Ninh đã thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy của bà con. Không còn khoảng cách giữa cán bộ và nhân dân, chính sự lắng nghe, tôn trọng từng ý kiến từ cơ sở đã giúp thắt chặt tình đoàn kết, khơi dậy niềm tin trong mỗi hộ gia đình. Khi người dân thấy mình thực sự được làm chủ, được bàn bạc và được tôn trọng, họ sẽ sẵn lòng chung tay, góp sức cùng địa phương xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.
Về xã Hải Hòa hôm nay, dọc tuyến Quốc lộ 18A, dễ dàng bắt gặp những chiếc “mắt thần” camera đang ngày đêm canh giữ sự bình yên cho xóm làng. Đây không chỉ là một dự án kỹ thuật, mà là kết quả từ sự đồng thuận giữa ý Đảng và lòng dân. Ngay từ khi còn là ý tưởng, Ủy ban MTTQ và Công an xã Hải Hòa đã đưa ra bàn bạc công khai. Từ kinh phí ở đâu, lắp đặt vị trí nào… tất cả đều được bà con “cân lên đặt xuống” trong các buổi sinh hoạt khu dân cư.
Chính vì “dân biết, dân bàn” nên khi triển khai, ai nấy đều đồng lòng ủng hộ. Đến nay, 34 mắt camera không chỉ giúp lực lượng chức năng quản lý địa bàn 24/24 giờ, mà còn trở thành tài sản chung được mỗi người dân Hải Hòa tự tay gìn giữ, bảo quản.
Anh Đào Xuân Mạnh, Chủ tịch Hội CCB xã chia sẻ: Kinh phí làm mô hình lấy từ nguồn phân khai cho Hội CCB xã hàng năm. Hàng tháng, quý, Hội đều công khai tài chính để các chi hội triển khai. Nhờ phát huy tính dân chủ nên mô hình đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của người dân, hội viên cựu chiến binh.
Còn tại xóm 3, thôn Khe, cây cầu mới và hệ thống kè suối đang dần hình thành, hiện thực hóa ước mơ bao đời của bà con về một con đường đi lại an toàn, chẳng còn lo âu mỗi khi mùa lũ về. Thế nhưng, điều làm nên sự yên tâm tuyệt đối cho người dân nơi đây không chỉ là công trình mới, mà chính là quyền được “trông coi” tài sản chung của mình. Ngay sát công trường, các thành viên Ban Giám sát và đầu tư cộng đồng thôn luôn có mặt. Từ bao xi măng, khối đá cho đến tiến độ thi công mỗi ngày đều được kiểm soát chặt chẽ của đại diện nhân dân.
Bên cạnh việc trực tiếp giám sát tại hiện trường, Ủy ban MTTQ xã còn thường xuyên tổ chức những buổi họp ngay tại xóm để thông báo đến người dân cụ thể: Công trình làm đến đâu? Tiền bạc chi tiêu thế nào? Những băn khoăn của bà con được lắng nghe và giải đáp ngay lập tức. Chính sự công khai, minh bạch này đã biến một công trình xây dựng trở thành “đứa con tinh thần” chung, nơi mỗi người dân đều thấy được vai trò và trách nhiệm của mình trong đó.
Ông Lưu Văn Sáng, Trưởng Ban Giám sát và đầu tư cộng đồng thôn Khe, xã Hải Hòa nói: Ban Giám sát chúng tôi thường xuyên kiểm tra quá trình thi công, từ chất lượng vật liệu đến tiến độ thực hiện để kịp thời phản ánh với đơn vị thi công và chính quyền địa phương nếu có vấn đề phát sinh. Người dân cũng rất đồng tình, ủng hộ vì đây là công trình phục vụ trực tiếp đời sống dân sinh.
Anh Nguyễn Thái Duy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Hải Hòa, nhấn mạnh: Để Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở thực sự vào đời sống, MTTQ xã Hải Hòa đã chủ động gắn quy chế này vào từng nhiệm vụ chính trị cụ thể. Không chỉ đẩy mạnh tuyên truyền, Mặt trận xã còn trực tiếp hướng dẫn các thôn triển khai luật sao cho sát thực tế nhất. Cách làm này không chỉ nâng cao nhận thức mà còn giúp khơi dậy quyền làm chủ, tạo nên sự đồng thuận sâu rộng trong mỗi người dân.
Niềm tin và sự hài lòng của nhân dân là thước đo hiệu quả
Những câu chuyện cụ thể cho ta thấy, khi niềm tin được đặt đúng chỗ và quyền làm chủ được tôn trọng, sức dân sẽ tạo nên những kỳ tích. Dân chủ ở cơ sở tại Quảng Ninh không còn là khái niệm trên văn bản, mà đã hiện hữu sinh động trong công trình, từng mô hình cụ thể, hoạt động của đời sống và từng nụ cười của người dân khi được thụ hưởng thành quả. Đó chính là cội nguồn của sức mạnh, là chìa khóa để ý Đảng – lòng dân tiếp tục hòa quyện, đưa Quảng Ninh vươn mình trở thành một vùng đất đáng sống, nơi mỗi người dân đều là chủ thể của mọi sự phát triển bền vững.
Và với sự nỗ lực, quyết tâm vượt khó của các cấp ủy, chính quyền, MTTQ và các tổ chức chính trị – xã hội, các doanh nghiệp, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua đạt được nhiều kết quả khả quan.
Việc thực hiện dân chủ ở cơ sở được các cấp ủy, chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện; tiếp tục khắc phục những hạn chế, khuyết điểm trong quá trình tổ chức thực hiện. Ngay sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, 100% xã, phường, đặc khu đã quan tâm thành lập hoặc kiện toàn ban chỉ đạo thực hiện dân chủ ở cấp xã và chỉ đạo tổ chức thực hiện nghiêm túc, gắn với nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị.
Bên cạnh đó, việc thực hiện dân chủ trong các loại hình cơ sở có chuyển biến thực chất, hiệu quả hơn, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, từng bước củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng, chính quyền. Nhân dân hiểu rõ hơn về quyền “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” ở cơ sở và có ý thức tự giác trong việc thực hiện trách nhiệm công dân.
Đặc biệt, thực hiện dân chủ ở cơ sở góp phần đổi mới nhận thức, tác phong, lề lối làm việc của đội ngũ CBCCVC tại cơ quan, đơn vị, nhất là ở chính quyền cơ sở; nâng cao hiệu quả, chất lượng công việc trong bộ máy cơ quan nhà nước; xây dựng mối quan hệ lao động hài hòa tại các cơ quan, đơn vị.
Vai trò của người đứng đầu trong phong cách làm việc dân chủ, thực hành tiết kiệm, phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiếp tục được phát huy, kỷ luật, kỷ cương hành chính được chấn chỉnh, tăng cường.
Dân biết, dân bàn, dân làm và dân giám sát, phương châm ấy đang tạo nên những thay đổi kỳ diệu tại mỗi thôn xóm, khu phố ở Quảng Ninh. Chính bởi vậy mà khoảng cách giữa chính quyền và nhân dân ngày càng thu hẹp, nhường chỗ cho sự đồng thuận và tin tưởng. Đưa dân chủ vào thực chất cũng chính là đặt nền cho sự phát triển bền vững, để sức mạnh đại đoàn kết mãi là điểm tựa vững chãi cho mọi thắng lợi của địa phương.
Năm 2026, bên cạnh những thời cơ, thuận lợi được tạo dựng từ kết quả nhiệm kỳ 2020-2025, tỉnh vẫn phải đối diện với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là các thách thức an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu, sự gia tăng khoảng cách giàu nghèo… tác động trực tiếp đến việc thực hiện dân chủ trên địa bàn.
Trong bối cảnh đó, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở được tỉnh xác định cần tiếp tục được đổi mới theo hướng chủ động, thực chất, sát thực tiễn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Bám sát Nghị quyết của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phương hướng, nhiệm vụ năm 2026 và chủ đề công tác năm của tỉnh, Ban Chỉ đạo thực hiện dân chủ ở cơ sở tỉnh ngay từ đầu năm xác định tập trung nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng. Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên phát huy tính tiên phong, gương mẫu trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở, tạo niềm tin trong nhân dân.
Cùng với đó, tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức trong hệ thống chính trị, nhất là người đứng đầu, cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân về dân chủ và thực hành dân chủ với phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.
Tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến nhằm nâng cao nhận thức của nhân dân về quyền làm chủ, quyền và nghĩa vụ công dân trong thực hiện dân chủ. Nội dung tuyên truyền tập trung làm rõ ý nghĩa, vai trò của việc thực hiện dân chủ trong xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; quyền bầu cử, ứng cử, tham gia góp ý, giám sát hoạt động của chính quyền cơ sở. Đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu địa phương, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp trong thực hiện dân chủ ở cơ sở; kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giải quyết nhu cầu chính đáng của cử tri, CBCCVC, người lao động, nhân dân.
Đáng chú ý, tập trung xây dựng chính quyền liêm chính, phục vụ, thực sự “của dân, do dân, vì dân”, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ quản trị hệ thống chính quyền điện tử và kỹ năng số cho đội ngũ CBCC chuyên trách và kiêm nhiệm cấp cơ sở.
Đồng thời đẩy mạnh cải cách TTHC gắn với nâng cao chất lượng phục vụ, đạo đức công vụ của CBCCVC trong giải quyết công việc với nhân dân, tổ chức và doanh nghiệp; gắn việc triển khai thực hiện dân chủ ở cơ sở với phát triển kinh tế – xã hội, công tác an sinh xã hội, chăm lo đời sống, tinh thần cho nhân dân.
Tỉnh phát huy vai trò, trách nhiệm của Ban Chỉ đạo thực hiện dân chủ ở cơ sở; nâng cao chất lượng tham mưu các văn bản về thực hiện dân chủ ở cơ sở; chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan, đơn vị, địa phương phát huy vai trò, trách nhiệm trong triển khai thực hiện dân chủ ở cơ sở trong xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền (bầu cử), xây dựng khối đại đoàn kết trong cộng đồng dân cư (xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước).
Mặt khác, kịp thời kiện toàn Ban Chỉ đạo khi có sự thay đổi nhân sự; sửa đổi, bổ sung quy chế hoạt động, phân công nhiệm vụ cho các thành viên; duy trì chế độ họp định kỳ của Ban Chỉ đạo. Chỉ đạo các địa phương, cơ quan, đơn vị xây dựng các mô hình điển hình về thực hiện dân chủ ở cơ sở trong các loại hình.
Dân chủ không ồn ào nhưng âm thầm chảy trong từng mạch nguồn đời sống, kết nối những con người bình dị thành một sức mạnh lớn lao. Và từ những điều tưởng như rất nhỏ ấy, một niềm tin được bồi đắp. Niềm tin làm nên sự đồng thuận. Sự đồng thuận tạo nên bước chuyển của nội lực. Để hôm nay và cả ngày mai, Quảng Ninh không chỉ phát triển mà đang lớn lên từ chính lòng dân.
Lê Trần – Theo Báo Quảng Ninh
