(PLVN) – Già hóa dân số đang đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Thay vì chỉ tập trung vào chăm sóc khi có bệnh, các chính sách mới đang chuyển mạnh sang chủ động phòng bệnh và chăm sóc thường xuyên, lâu dài thông qua khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe theo vòng đời và mở rộng các mô hình chăm sóc tại cộng đồng.
Chủ động phòng bệnh và chăm sóc thường xuyên, lâu dài
Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026 – 2031, PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế nhận định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Năm 2026, cả nước có khoảng 16,5 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 16% dân số và dự báo đến năm 2036, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn dân số già.
Đáng chú ý, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam hiện khoảng 74,7 năm nhưng số năm sống khỏe mạnh chỉ khoảng 65,4 năm. Khoảng 60,9% người cao tuổi mắc từ 3 bệnh trở lên, bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 95% gánh nặng bệnh tật. Khoảng 55% người cao tuổi gặp khó khăn khi đi lại và 45% gặp ít nhất một khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày.
Những con số trên cho thấy, thách thức của già hóa dân số không chỉ nằm ở số lượng người cao tuổi ngày càng tăng mà còn ở yêu cầu chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và bảo đảm chất lượng cuộc sống. Trước yêu cầu trên, công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đang từng bước chuyển từ chăm sóc khi có bệnh sang chủ động phòng bệnh và chăm sóc thường xuyên, lâu dài.
Một trong những chính sách mới thể hiện rõ định hướng này là Quyết định số 1116/QĐ-TTg ngày 22/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về sửa đổi, bổ sung Chương trình Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030. Theo đó, từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần.
Đến năm 2030, ít nhất 90% người cao tuổi được phát hiện, điều trị và quản lý bệnh không lây nhiễm; 90% xã, phường, đặc khu có ít nhất 1 câu lạc bộ và đội tình nguyện viên chăm sóc người cao tuổi; 20% xã, phường, đặc khu thí điểm, phát triển mô hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày, 100% tỉnh, thành phố có cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo hình thức xã hội hóa, 100% tỉnh, thành phố có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa.
Địa phương chủ động thích ứng với già hóa dân số
Thực tế cho thấy, chủ trương chăm sóc sức khỏe người cao tuổi theo hướng chủ động phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe thường xuyên, lâu dài đang từng bước được cụ thể hóa tại các địa phương bằng những chính sách và mô hình phù hợp với điều kiện thực tế.
Tại Tây Ninh, công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi được triển khai thông qua hoạt động lập hồ sơ theo dõi sức khỏe và tổ chức khám sức khỏe định kỳ trên địa bàn tỉnh. Ngân sách dành cho hoạt động này tăng mạnh qua các năm cho thấy sự ưu tiên của Tây Ninh trong việc thích ứng với xu hướng già hóa dân số và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi.
Trong khi đó, Hưng Yên thực hiện chính sách hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế (BHYT) cho người từ đủ 60 tuổi đến dưới 75 tuổi có thường trú tại tỉnh và chưa có thẻ BHYT.
Còn tại Hà Nội, mô hình “Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi” đã và đang được triển khai tại 6 xã, phường gồm: Bồ Đề, Đống Đa, Quốc Oai, Tây Hồ, Long Biên và Việt Hưng. Ở mỗi cơ sở, hàng trăm lượt người cao tuổi đã đến trải nghiệm và tham gia các hoạt động chăm sóc sức khỏe, vận động, giao lưu, sinh hoạt.
Từ những chính sách và mô hình triển khai tại các địa phương, công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thời gian qua đã đạt được những kết quả tích cực. Theo Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình, đến nay, khoảng 5 triệu người cao tuổi trên cả nước đã được khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí; 4,5 triệu người cao tuổi có hồ sơ quản lý, theo dõi sức khỏe. Trên 96% người cao tuổi có thẻ BHYT và khoảng 2 triệu người được hưởng trợ cấp xã hội theo quy định.
