Việc sắp xếp thôn, bản, khu phố là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Đây không chỉ đơn thuần là việc sắp xếp lại những cái tên trên bản đồ hành chính, mà là câu chuyện hoà hợp giữa ý Đảng và lòng dân. Thay vì những mệnh lệnh khô khan, Quảng Ninh đang kiên trì lắng nghe, tôn trọng tiếng nói, phát huy quyền làm chủ của người dân để mở ra sự đồng thuận. Từ đó, một không gian sống mới, một tinh thần đoàn kết mới và một tương lai mới được hình thành, đặt nền tảng vững chắc cho mọi sự phát triển từ cơ sở.
Bước đi mang tính tất yếu
Cùng với các địa phương trong cả nước, sau gần 1 năm triển khai thực hiện chủ trương của Trung ương về sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Quảng Ninh đã bám sát chỉ đạo của Trung ương, chủ động, quyết liệt, bài bản trong lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện và đạt được nhiều kết quả tích cực, toàn diện. Tỉnh đã hoàn thành sắp xếp 14 địa phương cấp huyện với 171 xã, phường, thị trấn, thành 54 xã, phường, đặc khu.
Việc tổ chức vận hành chính quyền địa phương 2 cấp thông suốt, ổn định, không để gián đoạn hoạt động giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp, không ảnh hưởng đến các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội. Đồng thời, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tăng cường phân cấp, phân quyền cho cơ sở; phát huy tính chủ động của cấp xã trong quản lý địa bàn, giải quyết thủ tục hành chính, phục vụ người dân và doanh nghiệp; giữ vững quốc phòng – an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
Bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, từng bước đáp ứng yêu cầu “gần dân, sát dân”. Đây là minh chứng rõ nét cho tính đúng đắn của chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy chính quyền địa phương trong cả nước.
Từ những kết quả đã đạt được, việc tiếp tục sắp xếp thôn, bản, khu phố là bước đi mang tính tất yếu. Bởi lẽ, khi đơn vị hành chính cấp xã đã được tổ chức lại, hệ thống cộng đồng dân cư trực thuộc cũng cần được rà soát, sắp xếp tương ứng để bảo đảm sự đồng bộ trong công tác quản lý, tránh tình trạng bộ máy cấp trên đã tinh gọn, nhưng cấp cơ sở vẫn cồng kềnh, phân tán.
Chủ trương này có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn để triển khai. Bởi qua rà soát tại nhiều địa phương cho thấy vẫn còn những thôn, tổ dân phố có quy mô nhỏ, dân cư ít, không đáp ứng tiêu chí theo quy định, gây khó khăn trong điều hành và phân bổ nguồn lực. Số lượng thôn, bản, khu phố hiện có trên địa bàn tỉnh là 1.452. Trong đó, số thôn, bản, khu phố đạt tiêu chuẩn là 204; số thôn, bản, khu phố không đạt tiêu chuẩn là 1.248.
Do đó, việc sắp xếp không chỉ là cụ thể hóa quan điểm của Đảng về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn để nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở, mà còn khắc phục tình trạng chia cắt trong quản trị địa bàn, tối ưu nguồn lực công, giảm chi phí vận hành bộ máy, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, đáp ứng yêu cầu đổi mới.
Công tác sắp xếp và thực hiện chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách được triển khai trên cơ sở Kết luận số 34-KL/TW ngày 18/5/2026 của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 20/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách.
Theo chỉ đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, việc sắp xếp thôn, bản, khu phố phải hướng tới mục tiêu phục vụ nhân dân tốt hơn, giữ gìn đoàn kết nội bộ, củng cố niềm tin của nhân dân với Đảng và Nhà nước; đồng thời bảo đảm hài hòa giữa quy mô dân số với các yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng – an ninh và tính gắn kết cộng đồng. Đặc biệt, đối với các địa bàn miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào DTTS, tôn giáo, việc xây dựng phương án sắp xếp phải được tính toán kỹ lưỡng, thận trọng, phù hợp thực tiễn.
Việc sắp xếp thôn, bản, khu phố phải bảo đảm phù hợp với các tiêu chí, điều kiện theo quy định, đáp ứng yêu cầu quản trị đối với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời gắn với mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số, tạo dư địa phát triển nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.
Tỉnh cũng yêu cầu các xã, phường, đặc khu cụ thể hóa phương án sắp xếp phù hợp thực tiễn địa phương; xây dựng đề án, tổ chức lấy ý kiến nhân dân đúng quy định, bảo đảm công khai, minh bạch và đồng thuận cao. Người dân phải được thông tin đầy đủ, tham gia thực chất vào quá trình xây dựng phương án, từ việc đặt tên đơn vị mới, đến bố trí các thiết chế cộng đồng, trên cơ sở tôn trọng các yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục, tôn giáo và đặc điểm địa bàn.
Bám sát các chỉ đạo của cấp trên, UBND tỉnh đã sớm ban hành văn bản số 2075/UBND-TH về sắp xếp thôn, tổ dân phố và người hoạt động không chuyên trách. Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu việc sắp xếp thôn, bản, khu phố phải phù hợp với tiêu chí, điều kiện theo quy định của Chính phủ và yêu cầu quản lý của địa phương trong vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.
Quá trình thực hiện phải xem xét đầy đủ các yếu tố đặc thù về lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng, an ninh và sự gắn kết tự nhiên của cộng đồng dân cư. Yêu cầu quá trình sắp xếp phải giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội; chủ động nắm chắc tình hình, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh, không để xảy ra điểm nóng, vụ việc phức tạp ở cơ sở.
UBND tỉnh giao UBND các xã, phường, đặc khu khẩn trương rà soát toàn bộ thôn, bản, khu phố trên địa bàn; xây dựng phương án sắp xếp, tổ chức lại thôn, bản, khu phố. Phương án xây dựng phải bao gồm nội dung kiện toàn đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, bản, khu phố sau sắp xếp. Các địa phương phải báo cáo cấp ủy cùng cấp trước khi báo cáo UBND tỉnh qua Sở Nội vụ, hoàn thành trước ngày 3/6/2026.
Thực hiện các chủ trương, chỉ đạo của Trung ương và Ban Thường vụ Tỉnh ủy, các địa phương đã gấp rút chủ động triển khai rà soát quy mô dân số, diện tích, vị trí địa lý của các thôn, khu phố trên địa bàn. Trên cơ sở đó đối chiếu với các tiêu chí để xây dựng phương án sắp xếp chặt chẽ, phù hợp, đúng quy định.
Với tinh thần đó, thời gian qua công tác sắp xếp thôn, bản, khu phố trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả quan trọng. Trong đó, UBND tỉnh đã sớm ban hành phương án tổng thể sắp xếp thôn, bản, khu phố năm 2026 trên địa bàn tỉnh tại Quyết định số 2031/QĐ-UBND ngày 10/6/2026. Phương án sắp xếp thôn, bản, khu phố bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định và yêu cầu quản lý khi vận hành; quá trình thực hiện phải giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội; bố trí, sử dụng người hoạt động không chuyên trách công khai, minh bạch, khách quan.
Đồng thời, lựa chọn, giới thiệu người hoạt động không chuyên trách và các chức danh tham gia hoạt động ở thôn, bản, khu phố là người có uy tín, có sức khoẻ, tâm huyết, trách nhiệm, năng lực vận động quần chúng nhân dân, từng bước trẻ hoá, nâng cao trình độ ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ năng quản trị cộng đồng và chất lượng, hiệu quả phục vụ nhân dân. Bên cạnh đó, việc đặt tên thôn, bản, khu phố được thực hiện đồng thời trong quy trình thành lập, sắp xếp, tổ chức lại. Trên cơ sở đó, toàn tỉnh thực hiện sắp xếp 1.452 thôn, bản, khu phố thành 624 thôn, khu phố, giảm 57% so với hiện nay.
Cùng với việc sắp xếp, phương án tổng thể này cũng nêu rõ chủ trương bố trí và giải quyết chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã và thôn, bản, khu phố.
UBND tỉnh cũng chỉ đạo UBND các xã, phường, đặc khu triển khai thực hiện từ việc xây dựng đề án, lấy ý kiến nhân dân, công tác nhân sự, giải quyết chính sách… đảm bảo các thôn, khu phố sau sắp xếp hoạt động từ ngày 1/7/2026 theo đúng chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh.
Phát huy quyền làm chủ của người dân
Điều này không chỉ rút ngắn quy trình, giảm tầng nấc trung gian, mà còn thể hiện tư duy phân cấp, phân quyền mạnh mẽ theo đúng tinh thần địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm. Mỗi nghị quyết được thông qua sẽ tác động trực tiếp đến phạm vi quản lý, tổ chức tự quản và đời sống của người dân ở cơ sở.
Khi quyền quyết định được trao về cơ sở, người dân cũng sẽ kỳ vọng nhiều hơn vào chất lượng của từng nghị quyết. Bởi suy cho cùng, thành công của việc sắp xếp thôn, khu phố không phải đo bằng số lượng đầu mối giảm xuống, mà bằng việc cộng đồng dân cư hoạt động hiệu quả hơn, đoàn kết hơn và người dân được phục vụ tốt hơn. Vì vậy, để việc sắp xếp thôn, khu phố thành công, sự đồng thuận của nhân dân là yếu tố tiên quyết.
Nhận thức rõ điều này, tại các văn bản chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh đều nhấn mạnh, trong quá trình triển khai, các cấp, ngành cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân; bảo đảm người dân được thông tin đầy đủ, tham gia góp ý, giám sát quá trình sắp xếp theo đúng quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Các địa phương phải chú trọng công tác tuyên truyền, đối thoại, giải thích để người dân hiểu rõ mục tiêu, lợi ích lâu dài của chủ trương.
Mỗi bước đi đều phải trải qua lấy ý kiến rộng rãi, tiếp thu, giải trình đầy đủ trước khi thực hiện. Sự tham gia trực tiếp của người dân là yếu tố bảo đảm cho tính khách quan, minh bạch và đồng thuận xã hội. Chính quá trình đối thoại thẳng thắn, dân chủ ấy đã củng cố sự đồng thuận xã hội. Đồng thuận không hình thành từ mệnh lệnh hành chính, mà được xây dựng từ nhận thức đúng, niềm tin vững và sự minh bạch trong tổ chức thực hiện.
Tại phường Móng Cái 1, địa phương đã thành lập Ban Chỉ đạo rà soát, sắp xếp, tổ chức lại khu phố trên địa bàn. Bên cạnh đẩy mạnh tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh, zalo, sinh hoạt chi bộ của các khu phố, công khai tiêu chuẩn bí thư chi bộ… phường Móng Cái 1 đã tổ chức hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo phương án sắp xếp các khu phố trên địa bàn.
Mục tiêu là để tiếp thu đầy đủ các ý kiến, nghiên cứu, cập nhật, hoàn thiện phương án bảo đảm phù hợp với thực tiễn địa phương, tạo sự đồng thuận cao trong cán bộ, đảng viên và nhân dân, trình UBND tỉnh cho ý kiến. Cùng với đó, địa phương đã tổ chức làm việc với đội ngũ cán bộ các khu phố để rà soát nhân sự, đồng thời lắng nghe đề xuất đội ngũ nhân sự sau sắp xếp khu phố.
Với cách làm đó, phường đã ghi nhận nhiều đóng góp sâu sắc của người dân. Những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của người dân đều được tổng hợp, nghiên cứu tiếp thu và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trước khi quyết định, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, tạo sự thống nhất trong quá trình triển khai.
Ông Nguyễn Văn Đô (khu Trần Phú 3, phường Móng Cái 1) chia sẻ: “Theo phương án, phường Móng Cái 1 sắp xếp từ 37 khu phố thành 17 khu phố. Trong đó, khu Trần Phú 3 sẽ sáp nhập với khu phố khác để đảm bảo quy mô khoảng 2.000 hộ. Tôi đồng tình với phương án sắp xếp các khu phố trên địa bàn, bởi đáp ứng yêu chí mới, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, từng bước hoàn thành tiêu chí thành lập thành phố Quảng Ninh. Tuy nhiên, quy mô các khu phố ngày càng lớn hơn, đòi hỏi phải bố trí đội ngũ cán bộ có năng lực tốt, trách nhiệm và có trình độ. Bên cạnh đó, tỉnh và địa phương cần quan tâm thực hiện tốt chế độ phụ cấp, tạo sức hút để thế hệ trẻ sẵn sàng tham gia đảm nhận công việc tại khu phố”.
Còn tại phường Cẩm Phả, nhiều ngày nay việc sắp xếp, tổ chức lại các khu phố là chủ đề được thảo luận không chỉ tại các cuộc sinh hoạt chi bộ, mà còn trong những câu chuyện thường ngày của người dân. Mặc dù vậy, hầu hết người dân trên địa bàn phường đều đồng thuận, nhất trí, ủng hộ với phương án sắp xếp.
Bà Tô Thị Tình (khu Cẩm Trung 6B, phường Cẩm Phả) cho biết: “Theo phương án của phường, khu Cẩm Trung 6B sẽ được sáp nhập với các khu 6A và 6C. Cả 3 khu này hiện đều có mối liên hệ khăng khít, thường xuyên phối hợp tổ chức các hoạt động, nhân dân đoàn kết với nhau. Vì vậy, chúng tôi rất đồng tình với chủ trương sắp xếp, sáp nhập 3 khu phố với nhau. Việc sáp nhập các khu không chỉ tinh gọn bộ máy, mở rộng không gian phát triển, mà còn tập trung nguồn lực đầu tư cho cơ sở”.
Theo Phó Chủ tịch UBND phường Cẩm Phả Nguyễn Đức Dương, toàn phường hiện có 50 khu phố với 17.630 hộ. Phường đã xây dựng phương án sắp xếp đối 49 khu phố chưa đạt tiêu chí thành 19 khu phố mới, đồng thời thực hiện đổi tên đối với khu phố Diêm Thủy – Cẩm Đông để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất về tên gọi. Theo đó, sau sắp xếp toàn phường sẽ còn 20 khu phố, bảo đảm các tiêu chí về quy mô dân số, hộ gia đình, đồng thời kế thừa các yếu tố lịch sử, văn hóa, truyền thống và tạo thuận lợi trong công tác quản lý nhà nước ở cơ sở.
Xác định việc sắp xếp lại khu phố là nhiệm vụ chính trị quan trọng, phường Cẩm Phả sẽ hoàn thiện các bước bảo đảm chặt chẽ, khoa học, phù hợp thực tiễn địa phương. Bên cạnh đó, tên mỗi khu phố đều gắn với lịch sử hình thành, với ký ức của nhiều thế hệ người dân. Vì vậy, địa phương xác định phải làm thật thận trọng, lắng nghe đầy đủ ý kiến của nhân dân để tạo sự đồng thuận cao nhất. Trong quá trình triển khai, ngoài việc lấy ý kiến rộng rãi tại cộng đồng dân cư, phường tổ chức nhiều cuộc gặp gỡ, đối thoại với cán bộ hưu trí, người cao tuổi… nhằm tiếp thu các ý kiến đóng góp để nghiên cứu, cân nhắc kỹ lưỡng, đảm bảo dân chủ, công khai, minh bạch.
Tại xã vùng cao Lục Hồn, nơi phần lớn cư dân là đồng bào DTTS, phương án sắp xếp dự kiến được xây dựng với mức giảm từ 29 thôn xuống còn 11 thôn, tương đương giảm hơn 65% số thôn hiện có. Việc sắp xếp thôn phù hợp với quy mô dân số, điều kiện tự nhiên, phong tục tập quán, truyền thống văn hóa và yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của địa phương; đồng thời góp phần tinh gọn tổ chức, giảm số lượng người hoạt động không chuyên trách, nâng cao chất lượng quản lý, điều hành ở cơ sở.
Nhằm phổ biến, tiếp thu, tạo đồng thuận trong nhân dân, mới đây xã Lục Hồn đã tổ chức hội nghị tuyên truyền triển khai Đề án sắp xếp các thôn trên địa bàn, với sự tham dự của bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng ban công tác mặt trận các thôn trên địa bàn. Theo đó, các đại biểu đã được thông tin về sự cần thiết, mục đích, ý nghĩa và các nội dung của phương án sắp xếp thôn. Đồng thời, phổ biến phương án sắp xếp cụ thể đối với từng thôn trên địa bàn, quy trình và các bước triển khai thực hiện.
Đặc biệt, hội nghị dành phần lớn thời gian để trao đổi, giải đáp những ý kiến, kiến nghị của đại biểu liên quan đến việc sắp xếp thôn, tạo sự thống nhất cao trong nhận thức và hành động, tiếp thu đầy đủ những ý kiến đóng góp, thực hiện đúng quy định, công khai, dân chủ và khách quan. Bởi mục tiêu cao nhất là bảo đảm ổn định chính trị, giữ vững quốc phòng – an ninh, tạo sự đồng thuận cao trong cộng đồng dân cư, thuận lợi cho đời sống, sinh hoạt của người dân và nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ của chính quyền cơ sở.
Chính từ việc tôn trọng “quyền làm chủ” của nhân dân, nhất là đối với việc tham gia, đóng góp, quyết định những vấn đề mang tính lịch sử liên quan trực tiếp đến khu phố, đã tạo sự đồng thuận, ủng hộ, nhất trí cao của nhân dân trên địa bàn xã Lục Hồn. Trong phương án sắp xếp, 3 thôn Bản Cáu, Bản Pạt và Lục Nà sẽ hợp nhất thành thôn Lục Nà mới.
Sau 18 năm giữ vai trò Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Bản Cáu, bà Lý Thị Hoàng tự nguyện xin nghỉ và mong muốn lớp trẻ sẽ tiếp quản nhiệm vụ. Bà Hoàng chia sẻ: Với trách nhiệm của người đảng viên, tôi hoàn toàn ủng hộ chủ trương sắp xếp thôn, khu phố của Đảng và Nhà nước. Tôi mong người kế nhiệm luôn phát huy tinh thần trách nhiệm, gần dân, sát dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân. Tôi cũng sẽ tiếp tục phát huy vai trò, trách nhiệm trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tạo sự đồng thuận cao, bảo đảm quá trình triển khai thực hiện đúng quy định, công khai, dân chủ và khách quan. Bên cạnh đó, tôi cũng sẽ đồng hành cùng chính quyền, vận động bà con chấp hành tốt mọi chủ trương, chính sách, cũng như hương ước của thôn.
Sắp xếp thôn, khu phố là bước đi nhằm hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng quản trị, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và từng địa phương. Đây là quyết sách đúng đắn, có lộ trình rõ ràng, đang được triển khai dân chủ, công khai, thận trọng. Với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, việc sắp xếp thôn, khu phố sẽ tạo nền tảng vững chắc cho quá trình xây dựng chính quyền cơ sở hiện đại, hiệu lực, gần dân và phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.
Lê Trần – Theo Báo Quảng Ninh
