Tăng cường phòng ngừa, giảm thiểu lao động trẻ em

Những năm qua, Quảng Ninh luôn theo đuổi mục tiêu phòng ngừa, giảm thiểu và không để trẻ em rơi vào tình trạng lao động trái quy định của pháp luật. Tỉnh coi việc bảo vệ trẻ em trước nguy cơ bị bóc lột sức lao động là nhiệm vụ thường xuyên; qua đó từng bước xây dựng mạng lưới phát hiện sớm, hỗ trợ kịp thời, để không trẻ em nào bị đẩy vào các công việc ảnh hưởng đến học tập, sức khỏe và sự phát triển.

Đưa phòng chống lao động trẻ em vào quản lý từ cơ sở

Với hơn 364.890 trẻ em, chiếm hơn một phần tư dân số, Quảng Ninh xác định phòng chống lao động trẻ em là nhiệm vụ phải làm thường xuyên, nhất là trong bối cảnh địa bàn có nhiều hoạt động công nghiệp, dịch vụ, du lịch, thủy sản, kinh tế hộ gia đình và các công việc thời vụ. Từ các kế hoạch đã triển khai, tỉnh đặt mục tiêu không để trẻ em và người chưa thành niên từ 5 đến 17 tuổi lao động trái pháp luật; khi phát hiện trẻ em có nguy cơ hoặc đã rơi vào lao động trái quy định thì phải được hỗ trợ, can thiệp, quản lý và theo dõi.

Cách làm của Quảng Ninh là đưa nhiệm vụ này về sát cơ sở. Thay vì chỉ xử lý khi có vi phạm, tỉnh chú trọng nhận diện sớm những nhóm trẻ có nguy cơ: Trẻ vắng học dài ngày, trẻ trong gia đình khó khăn, trẻ phụ giúp tại cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ, làng nghề, hoạt động thời vụ hoặc tham gia công việc không phù hợp với lứa tuổi. Cùng với đó là hình thành mạng lưới làm công tác trẻ em ở cơ sở. Đến nay, 54/54 xã, phường, đặc khu đã bố trí lãnh đạo, chuyên viên phụ trách lĩnh vực trẻ em và 1.452 cộng tác viên tại thôn, khu. Đây là lực lượng gần dân, gần trẻ em, có thể nắm bắt những biến động trong gia đình, trường học, khu dân cư và kịp thời phát hiện các dấu hiệu trẻ em bị đẩy vào lao động sớm.

Công tác truyền thông cũng được triển khai với quy mô lớn hơn, không chỉ hướng tới trẻ em mà còn tới cha mẹ, người chăm sóc trẻ, giáo viên, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất kinh doanh. Trong năm 2025, toàn tỉnh tổ chức 4.000 buổi truyền thông trực tiếp, thu hút khoảng 500.000 lượt người; đưa hàng nghìn tin, bài, chuyên mục, chương trình truyền thông về lĩnh vực trẻ em. Song song với truyền thông là tập huấn, nâng cao năng lực cho đội ngũ cơ sở. Năm 2025, các sở, ngành, đoàn thể tổ chức 205 lớp tập huấn với 12.300 lượt người tham gia. Nội dung tập huấn tập trung vào quyền trẻ em, quy định pháp luật, kỹ năng nhận diện nguy cơ, hỗ trợ và can thiệp.

Bên cạnh phòng ngừa, Quảng Ninh cũng đặt yêu cầu kiểm tra, giám sát việc sử dụng lao động trẻ em ở những địa bàn, ngành nghề có nguy cơ. Trọng tâm là cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ, dịch vụ, du lịch, làng nghề, nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và các chuỗi cung ứng. Khi phát hiện trẻ em có nguy cơ hoặc đã lao động trái quy định, việc xử lý không dừng ở yêu cầu chấm dứt công việc, mà còn phải hỗ trợ học tập, chăm sóc sức khỏe, tư vấn, kết nối dịch vụ bảo vệ trẻ em và hỗ trợ gia đình để tránh tái diễn.

Tạo “lưới an toàn” từ công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em

Đi đôi với công tác quản lý từ cơ sở, Quảng Ninh cũng đã đẩy mạnh triển khai công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em, coi đây là nền tảng để phòng ngừa các nguy cơ trẻ em bị xâm hại, bỏ học, bị bỏ mặc hoặc rơi vào lao động sớm. 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh tiếp tục kiện toàn hệ thống bảo vệ trẻ em từ tỉnh đến cơ sở. Ban Chỉ đạo công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em tỉnh được thành lập; 54/54 xã, phường, đặc khu cũng ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo và quy chế hoạt động. Qua đó, giúp thống nhất đầu mối chỉ đạo, phân công rõ trách nhiệm và tăng khả năng nắm bắt tình hình trẻ em ngay tại địa bàn dân cư, nhất là với những trường hợp có hoàn cảnh khó khăn, thiếu sự chăm sóc thường xuyên của cha mẹ, có nguy cơ bỏ học hoặc phải phụ giúp gia đình quá mức.

Việc quan tâm đến trẻ em cũng được thể hiện bằng nguồn lực cụ thể. Tổng kinh phí chi cho các hoạt động bảo vệ, chăm sóc trẻ em trong 6 tháng đầu năm đạt hơn 30,453 tỷ đồng, gồm kinh phí thực hiện chương trình bảo vệ trẻ em, chính sách cho trẻ em và nguồn vận động xã hội hóa. Trong chăm sóc sức khỏe, tỷ lệ trẻ em dưới 6 tuổi được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí đạt 99,8%. Các hoạt động chăm lo cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục được duy trì. Trong các chương trình dành cho thiếu nhi tiêu biểu vượt khó, trẻ em được trao hơn 100 suất học bổng và quà tặng với tổng trị giá trên 800 triệu đồng; các hoạt động chăm lo Tết trao 15.000 suất quà cho thiếu nhi.