Hoàn thiện hạ tầng, mở rộng không gian phát triển
Thực tiễn nhiệm kỳ 2020-2025 cho thấy, dù chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19 và những biến động phức tạp của kinh tế thế giới, Quảng Ninh vẫn duy trì đà tăng trưởng cao, thu ngân sách luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước. Trong những thành tựu đó, công tác quy hoạch, xây dựng và phát triển hạ tầng đã tạo dấu ấn nổi bật, góp phần quan trọng mở rộng không gian phát triển, hình thành những cực tăng trưởng mới và nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh.
Theo đánh giá của ngành Xây dựng, 100% huyện, thị xã, thành phố (trước đây) đã có quy hoạch được phê duyệt; tỷ lệ phủ kín quy hoạch phân khu đô thị đạt trung bình 67,5%, cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Các đồ án quy hoạch ngày càng được nâng cao về chất lượng, hướng tới phát triển đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, 100% số xã trên địa bàn tỉnh đã đạt chuẩn nông thôn mới, tạo nền tảng quan trọng để phát triển đô thị hài hòa, bền vững giữa khu vực đô thị và nông thôn.
Một trong những lợi thế nổi bật của Quảng Ninh là sở hữu đầy đủ 5 loại hình giao thông, gồm đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy nội địa và hàng không. Hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức, đồng bộ, hiện đại đã tạo nên khả năng kết nối linh hoạt giữa nội vùng, liên vùng và quốc tế. Đặc biệt, việc hoàn thành tuyến cao tốc Vân Đồn – Móng Cái đã giúp Quảng Ninh trở thành địa phương duy nhất trong cả nước có mạng lưới cao tốc dài trên 176km, kết nối trực tiếp với Thủ đô Hà Nội và các trung tâm kinh tế trọng điểm phía Bắc.
Cùng với đó, hàng loạt công trình hạ tầng mang tính động lực như các cầu Cửa Lục, đường ven biển Hạ Long – Cẩm Phả, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, hệ thống cảng biển, logistics… đã góp phần thay đổi căn bản diện mạo không gian phát triển của tỉnh, rút ngắn khoảng cách địa lý, tăng cường liên kết vùng và mở ra dư địa phát triển mới.
Bước sang giai đoạn mới, Quảng Ninh xác định rõ quan điểm “Quy hoạch phải đi trước, giao thông phải mở đường”. Trên cơ sở quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng công tác quy hoạch theo hướng tích hợp, đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn, gắn với xu thế phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh và mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD). Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, thống nhất; tăng cường liên kết vùng, nội vùng, phát triển không gian theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng tinh gọn, hiệu quả.
Phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Tỉnh đang tập trung triển khai các định hướng lớn theo quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, trong đó giữ vai trò quan trọng trong các hành lang kinh tế Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, hành lang ven biển vịnh Bắc Bộ và hành lang QL18. Nhiều dự án hạ tầng chiến lược đang được đẩy nhanh tiến độ, như tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Hạ Long, tuyến đường sắt Yên Viên – Cái Lân – Móng Cái, các tuyến đường ven biển, hệ thống vành đai, trục hướng tâm, hạ tầng logistics và hạ tầng số.
Đáng chú ý, tỉnh đang xúc tiến đề án công nhận đạt tiêu chí đô thị loại I – bước chuẩn bị quan trọng trong lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đồng thời, tiếp tục mở rộng không gian đô thị về phía bắc Vịnh Cửa Lục, nghiên cứu phát triển các khu đô thị mới, trung tâm hành chính, dịch vụ hiện đại, tạo diện mạo mới cho khu vực trung tâm. Không gian phát triển cũng được định hướng mở rộng đồng đều giữa các địa phương, như Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Quảng Yên, Móng Cái, Vân Đồn, Đông Triều… hình thành hệ thống đô thị liên kết chặt chẽ, phát huy hiệu quả tiềm năng từng vùng.
Tạo bước chuyển mạnh từ các dự án chiến lược
Song song với phát triển hạ tầng, Quảng Ninh đang thúc đẩy mạnh mẽ các đề án, dự án lớn, nhằm tạo dư địa phát triển mới cho kinh tế, dịch vụ và nâng cao chất lượng đời sống người dân. Năm 2026, tỉnh tiếp tục triển khai các định hướng quan trọng như phát triển khu kinh tế số và tri thức tự do, khu hợp tác kinh tế qua biên giới, phát triển các trung tâm động lực tại Vân Đồn, Móng Cái… Qua đó, từng bước hoàn thiện những điều kiện cần thiết để tiến tới mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về quy mô dân số, tỷ lệ đô thị hóa, trình độ phát triển kinh tế – xã hội, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội theo quy định.
Cùng với đó, việc nâng cấp chất lượng đô thị được triển khai đồng bộ từ hạ tầng kỹ thuật, đến hạ tầng xã hội, không chỉ tập trung ở các khu đô thị mới, mà còn chú trọng cải tạo, chỉnh trang các khu dân cư hiện hữu. Tỉnh xác định rõ mục tiêu nâng cao chất lượng sống của người dân là trung tâm của quá trình phát triển, do đó tập trung đầu tư hệ thống giao thông nội đô, thoát nước, chiếu sáng, cây xanh, không gian công cộng; đồng thời phát triển các thiết chế văn hóa, thể thao, điểm vui chơi, sinh hoạt cộng đồng tại các khu dân cư.
Phong trào “Nhà nước và nhân dân cùng làm” tiếp tục lan tỏa sâu rộng, trở thành động lực quan trọng trong phát triển hạ tầng đô thị. Tại nhiều địa phương, người dân tích cực hiến đất, tháo dỡ công trình để mở rộng đường giao thông, chỉnh trang đô thị. Hàng nghìn hộ dân đã đóng góp hàng chục nghìn mét vuông đất, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các dự án hạ tầng, góp phần thay đổi rõ nét diện mạo đô thị và nâng cao chất lượng môi trường sống. Điển hình như phường Cẩm Phả khởi công 7 dự án cải tạo, nâng cấp hạ tầng đô thị và khu dân cư; phường Việt Hưng triển khai 10 công trình; phường Hà Lầm thực hiện 13 dự án; phường Yên Tử từ tháng 11 đến nay đã khởi công 12 dự án; xã Thống Nhất phê duyệt 5 dự án trọng điểm về giao thông, chống sạt lở, ngập lụt, đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai thêm 7 dự án trong năm 2026 nhằm cải thiện hạ tầng, cảnh quan và không gian sinh hoạt cho người dân…
Ông Trần Đức Nhuận (phường Yên Tử) chia sẻ: Việc hiến đất để thực hiện các công trình hạ tầng được người dân đồng tình, ủng hộ cao, bởi trước đây nhiều tuyến đường còn chật hẹp, việc đi lại gặp nhiều khó khăn. Khi địa phương triển khai các chiến dịch chỉnh trang đô thị, đặc biệt là cao điểm “100 ngày đêm”, nhân dân đều hưởng ứng tích cực. Tại khu dân cư, các tổ chức chính trị – xã hội đã chủ động tổ chức họp bàn, tuyên truyền, vận động từng hộ gia đình và đạt được sự thống nhất, đồng thuận cao trong triển khai thực hiện.
Thực hiện Kế hoạch số 272 của UBND tỉnh, các địa phương đang đồng loạt triển khai chiến dịch chỉnh trang đô thị, nâng cấp hạ tầng khu dân cư với tinh thần khẩn trương, quyết liệt. Nhiều công trình cải tạo, nâng cấp đường giao thông, hệ thống thoát nước, cây xanh, không gian công cộng đang được triển khai đã từng bước giải quyết tình trạng ngập úng, ùn tắc, cải thiện cảnh quan đô thị theo hướng xanh, sạch, đẹp, văn minh.
Tỉnh Quảng Ninh cũng đã đề xuất danh mục hơn 2.700 công trình dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026-2030, huy động nguồn lực từ ngân sách nhà nước và xã hội hóa. Nhiều công trình được đặt mục tiêu hoàn thành ngay trong năm 2026, gắn với dấu mốc 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, qua đó tạo bước chuyển biến rõ nét trong diện mạo đô thị toàn tỉnh.
Đáng chú ý, Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh dự kiến khởi công ngày 12/4 tại khu vực ga Hạ Long Xanh (thuộc địa bàn phường Tuần Châu và phường Việt Hưng) được xác định là công trình hạ tầng giao thông trọng điểm, mang ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế – xã hội và tăng cường liên kết vùng. Tuyến đường có tổng chiều dài khoảng 120km, thiết kế đường đôi khổ 1.435mm, điện khí hóa, tốc độ tối đa 350km/h, kết nối từ ga Cổ Loa (Hà Nội) đến khu vực Tuần Châu. Khi hoàn thành, dự án sẽ rút ngắn thời gian di chuyển, nâng cao năng lực kết nối với vùng Thủ đô và các địa phương lân cận, đồng thời tạo động lực mới cho phát triển du lịch, dịch vụ, logistics và thu hút đầu tư.
Dự án Khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh là siêu dự án, quy hoạch là “thành phố kỳ quan kết nối toàn cầu bên vịnh di sản”, trải dài trên địa bàn các phường Tuần Châu, Hà An và Đông Mai. Dự án do Tập đoàn Vingroup làm chủ đầu tư, có quy mô trên 4.100ha, tổng vốn đầu tư trên 456.000 tỷ đồng, quy mô dân số dự kiến phát triển đến năm 2030 khoảng 244.026 người, dự kiến sẽ đưa vào hoạt động các hạng mục đầu tiên từ năm 2028. Đây là một trong những dự án phát triển đô thị có quy mô lớn nhất tại Quảng Ninh trong những năm gần đây, được quy hoạch nằm tại tuyến hành lang kinh tế phía tây của tỉnh, có tốc độ phát triển năng động bậc nhất, là động lực quan trọng để hình thành một trung tâm đô thị mới, hiện đại, đóng góp cho tăng trưởng bền vững của Quảng Ninh.
Bà Nguyễn Thu Hằng, đại diện chủ đầu tư Dự án Khu đô thị phức hợp Hạ Long Xanh, cho biết: Dự án là công trình mang dấu ấn đậm nét của sự đổi mới, phát triển. Vì vậy, để hiện thực hóa mục tiêu này, chúng tôi cam kết sẽ huy động các nguồn lực tốt nhất về quản trị, tài chính, công nghệ và con người; tổ chức thi công nghiêm túc, an toàn, đúng tiến độ; bảo đảm chất lượng, hiệu quả. Đây sẽ là những công trình tiêu biểu, góp phần tạo dựng diện mạo đô thị mới, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và nâng tầm vị thế của Quảng Ninh trong giai đoạn phát triển mới.
Cùng với đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, Quảng Ninh đặt ra các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, cụ thể trong năm 2026 như tăng trưởng GRDP trên 13%, GRDP bình quân đầu người đạt từ 11.800 USD trở lên, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt trên 74.000 tỷ đồng, trong đó thu nội địa trên 56.500 tỷ đồng. Tỉnh cũng phấn đấu nâng tỷ trọng kinh tế số trong GRDP lên trên 12%, tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong chuyển đổi số, đổi mới mô hình tăng trưởng.
Việc hướng tới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là mục tiêu về mặt hành chính, mà còn là yêu cầu toàn diện về chất lượng đô thị, từ hạ tầng, môi trường, dịch vụ công, đến tổ chức không gian sống và năng lực quản trị. Với quyết tâm chính trị cao, cách làm bài bản, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, Quảng Ninh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu này, tạo nền tảng vững chắc để bứt phá trong giai đoạn phát triển mới, khẳng định vị thế là cực tăng trưởng năng động của khu vực phía bắc và cả nước.
Lê Trần – Theo Báo Quảng Ninh
