Trong tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, mỗi bước phát triển của đất nước đều gắn liền với việc mở rộng và bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân. Quyền lực nhà nước, xét đến cùng, không phải là khái niệm trừu tượng mà được hình thành từ ý chí, nguyện vọng và sự ủy thác của nhân dân. Trong đó, quyền bầu cử và ứng cử được thể hiện cụ thể qua từng lá phiếu, luôn mang ý nghĩa thiêng liêng, sâu sắc cả về chính trị, pháp lý và xã hội.
Mốc son dân chủ và nền tảng pháp quyền của quyền bầu cử
Lá phiếu không đơn thuần là một thủ tục hành chính trong các kỳ bầu cử định kỳ. Đó là biểu tượng tập trung của quyền lực nhân dân, là minh chứng sinh động cho bản chất dân chủ của chế độ ta, là nền tảng để xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Mỗi lần cử tri thực hiện quyền bầu cử là một lần quyền lực nhà nước được trao gửi một cách chính danh, hợp hiến và hợp pháp.
Ngay sau khi giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định rõ vị trí, vai trò của tổng tuyển cử trong xây dựng chính quyền cách mạng. Người khẳng định: “Tổng tuyển cử là một dịp cho toàn thể quốc dân tự do lựa chọn những người có tài, có đức để gánh vác việc nước”.
Cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946 – cuộc bầu cử Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam mới đã đi vào lịch sử như một mốc son chói lọi của nền dân chủ cách mạng. Trong bối cảnh đất nước còn bộn bề khó khăn, thù trong giặc ngoài đe dọa, hơn 90% cử tri đã tham gia bỏ phiếu. Con số ấy không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm, mà còn là lời khẳng định đanh thép về quyền làm chủ của một dân tộc vừa giành lại độc lập.
Từ thời khắc lịch sử đó, lá phiếu trở thành cơ sở chính trị – pháp lý cho sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đặt nền móng cho việc tổ chức quyền lực nhà nước trên nguyên tắc “mọi quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân”. Hiến pháp năm 1946 – bản Hiến pháp đầu tiên của nước ta, đã ghi nhận quyền bầu cử và ứng cử như một quyền chính trị cơ bản của công dân. Trải qua các bản Hiến pháp năm 1959, 1980, 1992 và Hiến pháp năm 2013 (được sửa đổi, bổ sung năm 2025), quyền này không ngừng được khẳng định, hoàn thiện và bảo đảm ngày càng đầy đủ, thực chất hơn.
Điều 27 Hiến pháp năm 2013 quy định rõ: “Công dân đủ mười tám tuổi trở lên có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân theo quy định của luật”. Quy định đó không chỉ xác lập một quyền chính trị cơ bản, mà còn đặt nền tảng pháp lý vững chắc cho việc tổ chức các cuộc bầu cử dân chủ, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.
Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã cụ thể hóa các nguyên tắc ấy, bảo đảm mọi công dân đủ điều kiện đều có quyền tham gia, không phân biệt giới tính, dân tộc, tôn giáo, nghề nghiệp hay thành phần xã hội.
Về phương diện chính trị, bầu cử là cơ chế trung tâm của dân chủ đại diện. Thông qua bầu cử, nhân dân lựa chọn những người tiêu biểu thay mặt mình quyết định các vấn đề hệ trọng của quốc gia và địa phương. Mỗi lá phiếu là một sự ủy thác niềm tin. Khi cử tri đặt bút lựa chọn, đó không chỉ là hành động cá nhân mà là sự gửi gắm trách nhiệm, kỳ vọng của cả cộng đồng. Đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND được bầu ra không đại diện cho lợi ích riêng lẻ, mà đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân.
Ở góc độ pháp quyền, lá phiếu chính là điểm khởi đầu của chu trình quyền lực nhà nước. Từ ý chí của nhân dân thông qua bầu cử hình thành cơ quan quyền lực nhà nước; từ đó ban hành luật pháp, quyết định chính sách và các chính sách ấy lại quay trở về phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân. Một chu trình dân chủ, hợp hiến và chịu trách nhiệm được vận hành trên nền tảng của từng lá phiếu.
Phát huy giá trị thiêng liêng của lá phiếu trong thực tiễn
Không chỉ có ý nghĩa trong việc hình thành bộ máy nhà nước, lá phiếu còn là thước đo niềm tin xã hội và mức độ gắn bó giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Mỗi kỳ bầu cử thực sự là một đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, nơi cử tri được tiếp cận chương trình hành động của ứng cử viên, được phản ánh tâm tư, nguyện vọng của mình. Quá trình ấy góp phần tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và củng cố mối quan hệ mật thiết giữa nhân dân với hệ thống chính trị.
Ý nghĩa thiêng liêng của lá phiếu còn gắn liền với trách nhiệm công dân. Quyền bầu cử luôn song hành với nghĩa vụ tham gia xây dựng Nhà nước. Sự sáng suốt, công tâm của mỗi cử tri có ý nghĩa quyết định đến chất lượng của bộ máy nhà nước. Khi cử tri cân nhắc kỹ lưỡng, đặt lợi ích chung của đất nước lên trên hết, lá phiếu sẽ thực sự phát huy giá trị, trở thành động lực thúc đẩy phát triển và đổi mới.
Thực tiễn tại Quảng Ninh là minh chứng sinh động cho tinh thần trách nhiệm và ý thức chính trị cao của nhân dân. Tại Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, tỷ lệ cử tri toàn tỉnh đi bỏ phiếu đạt 99,95%. Tỉnh đã bầu đủ 8 đại biểu Quốc hội, 66 đại biểu HĐND tỉnh, 420 đại biểu HĐND cấp huyện và cơ bản đủ đại biểu HĐND cấp xã, bảo đảm đúng quy định, an toàn, dân chủ. Nhiều địa phương đạt tỷ lệ cử tri tham gia gần như tuyệt đối, kể cả ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo.
Song giá trị của cuộc bầu cử không chỉ dừng lại ở con số ấn tượng ấy. Điều quan trọng hơn là chất lượng và hiệu quả hoạt động của các cơ quan dân cử sau bầu cử. Các đại biểu Quốc hội của tỉnh đã tích cực tham gia xây dựng pháp luật, đóng góp nhiều ý kiến xác đáng vào các dự án luật liên quan đến phát triển kinh tế – xã hội, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Tiếng nói của cử tri Quảng Ninh vì thế được phản ánh đầy đủ, kịp thời tại nghị trường.
Ở cấp địa phương, HĐND các cấp tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, quyết định những vấn đề quan trọng, như: Quy hoạch, đầu tư công, phân bổ ngân sách, ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy phát triển bền vững. Hoạt động giám sát, chất vấn được tăng cường, nhiều kiến nghị của cử tri được giải quyết thấu đáo… Qua đó, lá phiếu của cử tri không chỉ có giá trị tại thời điểm bầu cử, mà còn tiếp tục được “hiện thực hóa” trong suốt nhiệm kỳ thông qua những quyết sách cụ thể, sát thực tiễn.
Đối với một tỉnh có vị trí chiến lược về kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại như Quảng Ninh, việc lựa chọn được những đại biểu tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, năng lực chuyên môn và uy tín xã hội càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bầu cử vì thế không chỉ là thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân, mà còn là cơ hội để củng cố hệ thống chính trị, nâng cao chất lượng quản trị địa phương, tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững, cải thiện đời sống nhân dân.
Trong xu thế hội nhập quốc tế sâu rộng, việc bảo đảm và thực thi quyền bầu cử, ứng cử còn khẳng định cam kết của Việt Nam trong tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Lá phiếu vì thế không chỉ có giá trị trong phạm vi quốc gia mà còn góp phần nâng cao vị thế, uy tín của đất nước trên trường quốc tế.
Lá phiếu thiêng liêng bởi nó gắn liền với lịch sử đấu tranh giành độc lập, tự do của dân tộc; bởi nó thể hiện quyền làm chủ của mỗi công dân trong một quốc gia độc lập và bởi nó là nền móng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa – nơi quyền lực được trao từ nhân dân, được thực thi vì nhân dân và chịu sự kiểm soát của nhân dân.
Đối với Quảng Ninh, mỗi mùa bầu cử không chỉ là sự kiện chính trị quan trọng, mà còn là dịp củng cố niềm tin, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân. Từ những khu dân cư miền núi, hải đảo đến các khu công nghiệp, đô thị hiện đại, hình ảnh cử tri trang trọng thực hiện quyền bầu cử đã trở thành biểu tượng đẹp của tinh thần trách nhiệm và lòng tin son sắt vào thể chế. Chính từ những lá phiếu ấy, Quảng Ninh đã và đang lựa chọn được đội ngũ đại biểu xứng đáng, góp phần đưa các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước vào cuộc sống, đồng thời phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của nhân dân.
Trong hành trình phát triển của đất nước, giá trị cốt lõi của lá phiếu – biểu tượng của quyền lực nhân dân – sẽ luôn bền vững. Và tại Quảng Ninh, việc phát huy giá trị thiêng liêng ấy không chỉ thể hiện ở tỷ lệ cử tri tham gia cao, mà còn ở chất lượng hoạt động của các cơ quan dân cử, ở sự đồng thuận xã hội và ở niềm tin được bồi đắp qua từng nhiệm kỳ. Chính từ những lá phiếu đầy trách nhiệm của cử tri, tương lai của tỉnh và của đất nước tiếp tục được định hình vững chắc trên nền tảng dân chủ, pháp quyền và phát triển bền vững.
Lê Trần – Theo Báo Quảng Ninh
